vecherka.tj sayti fotosurati
Tojikiston 2026 yil yanvar–sentyabr oylarida 25,3 million dollarlik gumanitar yordam oldi. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan qariyb ikki barobar kamdir. Rossiya Xitoy va AQSHni ortda qoldirib, eng yirik donorga aylandi. Bu haqda «Aziya-Plyus» respublika Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi va hukumat huzuridagi Bojxona xizmati ma’lumotlariga tayanib xabar beradi.
Agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, gumanitar yordam hajmi 2025 yilning shu davriga nisbatan 21,8 million dollarga yoki 46,3 foizga kamaygan (o‘shanda 47,17 million dollar bo‘lgan). Yetkazib berilgan yuklarning fizik hajmi esa yanada ko‘proq — 52,2 foizga qisqargan: 18 606,9 tonna o‘rniga 8901,4 tonna.
Donor mamlakatlar soni ham kamaygan. O‘tgan yilning dastlabki to‘qqiz oyida Tojikistonga 42 ta davlatdan yordam kelgan bo‘lsa, bu yil ularning soni 38 tani tashkil etgan.
Rossiya umumiy yordam yuklari qiymatining 29,2 foizi bilan birinchi o‘rinni egalladi. Bu taxminan 7,4 million dollarga teng. Ikkinchi o‘rinda AQSH — 20,3 foiz yoki qariyb 5,1 million dollar. Xitoy 10,8 foiz, ya’ni taxminan 2,7 million dollarlik yordam bilan uchinchi o‘rinda. Keyingi o‘rinlarda Niderlandiya (8,2%), Hindiston (8,1%), Janubiy Koreya Respublikasi (6,4%), Belgiya (5,1%), Eron (2,5%) va Yaponiya (1,6%) turibdi.
Shuningdek, Germaniya, Turkiya, Daniya, Finlyandiya, Belarus, Birlashgan Arab Amirliklari (BAA), Italiya, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Qozog‘iston, O‘zbekiston va boshqa davlatlardan ham gumanitar yordam kelib tushgan.
Bir yil ichida donorlar tarkibi keskin o‘zgargan. 2025 yil yanvar–sentyabr oylarida eng yirik donor Xitoy bo‘lib, u jami yordamning 33,7 foizini ta’minlagan. AQSHning ulushi 24 foizni, Rossiyaniki esa atigi 6,5 foizni tashkil etgan. Hozir Rossiyaning ulushi to‘rt barobardan ko‘proq oshgan, Xitoyning ulushi esa uch barobarga kamaygan. Pul hisobida Xitoy yordami taxminan 15,9 million dollardan 2,7 million dollarga tushgan, Rossiya yordami esa 3,1 million dollardan 7,4 million dollarga ko‘tarilgan.
Yil davomida yordam yetkazib berish hajmi bir maromda bo‘lmagan. 2026 yil yanvar oyida atigi 435,4 ming dollarlik, fevralda qariyb 5 million dollarlik, martda esa yana taxminan 2,9 million dollarlik yordam kelib tushgan. May oyida uning qiymati qariyb 290 ming dollarni tashkil etgan. To‘qqiz oylik davrdagi eng yuqori ko‘rsatkich iyul oyida qayd etilgan — 5,5 million dollar. Avgustda 3 million dollarlik, sentyabrda esa 4,3 million dollarlik yordam yetkazib berilgan.
Gumanitar yuklar aholini va ijtimoiy muassasalarni qo‘llab-quvvatlash uchun oziq-ovqat mahsulotlari, dori-darmonlar, tibbiy uskunalar va boshqa tovarlarni o‘z ichiga oladi. Biroq, yordam aniq qaysi hududlarga yo‘naltirilayotgani va uni kimlar olayotganini aniqlashning imkoni yo‘q. Statistika agentligi faqat umumiy qiymat, vazn va donor mamlakatlar haqidagi ma’lumotlarni e’lon qiladi. Tovarlar tarkibi, ularning hududlar, muassasalar va aholi toifalari bo‘yicha taqsimlanishi haqida ma’lumotlar yo‘q. Davlat moddiy zaxiralari agentligi kabi davlat idoralari ham ommaviy axborot vositalariga batafsil ma’lumot taqdim etmaydi.
Yordamni oluvchilar haqidagi ma’lumotlar asosan gumanitar yuklarni topshirishga oid alohida xabarlar orqali ma’lum bo‘ladi. Masalan, 2026 yil iyun oyida BMTning Jahon oziq-ovqat dasturi maktablarda ovqatlanish dasturi doirasida Rossiya Tojikistonga A va D vitaminlari bilan boyitilgan 183,1 tonna kungaboqar yog‘i hamda 202,5 tonna sariq no‘xat yormasini yetkazib bergan.
