O‘zbekistonda 2026 yilda 90 milliard kilovatt-soatgacha elektr energiyasi ishlab chiqarish rejalashtirilmoqda, bu 2020 yilga nisbatan 40% ga ko‘p demakdir. Bu haqda prezident Shavkat Mirziyoyevga yirik energetika loyihalarini amalga oshirish bo‘yicha yig‘ilishda hisobot berildi, deb xabar beradi davlat rahbari matbuot xizmati.
Bugungi kunda mamlakatning umumiy ishlab chiqarish quvvati 25 800 megavattga yetgan. Shundan 8000 MVt yoki umumiy quvvatning 31% quyosh, shamol va gidroenergetikaga to‘g‘ri keladi. Shu bilan birga, iqtisodiy o‘sish sharoitida resurslar iste'moli 1 milliard kilovatt-soatga oshishi kutilmoqda. Shuning uchun mansabdor shaxslarga aholi va biznesni uzluksiz elektr energiyasi bilan ta'minlash, tarmoqlarni modernizatsiya qilish, investitsiyalarni ko‘paytirish va yirik ob'ektlarning o‘z vaqtida ishga tushirilishini ta'minlash vazifasi yuklatildi.
Bugungi kun holatiga ko‘ra, yoqilg‘i-energetika majmuidagi investitsiya portfeli 133 ta loyihani qamrab olgan bo‘lib, umumiy qiymati 51,4 milliard dollarni tashkil etmoqda. Shundan 43 milliard dollarlik 73 ta yirik loyiha bo‘yicha tizimli yondashuv qilib, yil yakuniga qadar 6 ming 770 megavatt yangi quvvatlarni ishga tushirish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi. Bu 2,8 ming megavatt quyosh, 2,5 ming megavatt issiqlik, 470 megavatt shamol, 68 megavatt gidroenergetika quvvatlari hamda 884 megavatt energiya saqlash tizimlaridir.
Prezident energetika inshootlarini qurish uchun yerlarni tasdiqlashdagi kechikishlarni tanqid qilib, tegishli vazirlikka loyihalarni ishga tushirish uchun barcha zarur protseduralar kechiktirmasdan amalga oshirilishini ta'minlash uchun mahalliy hokimiyat organlari bilan samaraliroq muvofiqlashtirishni buyurdi.
Loyihalarni amalga oshirishda mahalliy ishlab chiqaruvchilar va mahsulotlar ishtirokini yanada kengaytirish muhim ekani ta'kidlandi. 2025 yilda investitsiya loyihalarida mahalliy komponent ulushi 737 million dollarni tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yilda bu ko‘rsatkichni 1 milliard dollardan oshirish maqsad qilingan.
Elektr tarmoqlarini rivojlantirish dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Kelgusi yillarda umumiy uzunligi 602 kilometr bo‘lgan «Tolimarjon – So‘g‘diyona», «Sirdaryo – Halqa» va «Qorako‘l – Nurobod» liniyalarini, 2030 yilga qadar «Yangi Angren – Namangan» tarmog‘i hamda «Namangan» nimstantsiyasini qurish rejalashtirilgan. Toshkent shahrida 75 kilometr yuqori kuchlanishli tarmoqlar va 5 ta nimstantsiya qurish, 69 kilometr tarmoq hamda 18 ta nimstantsiyani modernizatsiya qilish, 638 kilometr past kuchlanishli tarmoqlar va 161 ta transformator shoxobchalarini modernizatsiya qilish topshirildi.
Bundan tashqari, qo‘shni davlatlar bilan energiya tizimlarini integratsiyalash orqali Farg‘ona vodiysini elektr energiyasi bilan ta'minlashni yaxshilash bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi. «Surxon-Puli-Xumri» yuqori kuchlanishli tarmog‘i va uning nimstantsiyalari qurilishini jadallashtirish vazifasi qo‘yildi.
Yig‘ilishda energiya samaradorligi masalalari muhokama qilindi. O‘zbekiston 2026 yilga kelib taxminan 4,4 milliard kilovatt-soat elektr energiyasi va 2,8 milliard kubometrdan ortiq tabiiy gazni tejashni rejalashtirmoqda. Shuningdek, yirik korxonalarda ishlab chiqarish hajmini o‘zgartirmasdan energiya sarfini kamida 10 foizga kamaytirish, tarmoqlar va ijtimoiy ob'ektlarda energiya samaradorligini oshirish uchun 200 million dollar resurs jalb etish choralari belgilandi.
