shell.com sayti fotosurati
Shell kompaniyasining bosh direktori Vael Savanning so‘zlariga ko‘ra, yirik neft kompaniyalariga qarshi davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan huquqiy da'volar hal qilinmaguncha Qozog‘istonga investitsiyalarni to‘xtatadi, deb xabar beradi Bloomberg.
«Bu bizning Qozog‘istonga investitsiyalarni davom ettirish istagimizga ta'sir qiladi», — dedi u respublika bilan nizolar bo‘yicha arbitraj qarorlariga izoh berarkan. Ostona hozirda G‘arb kompaniyalariga qarshi bir nechta sud jarayonlarini olib bormoqda va ichki sudlarda ham, xalqaro arbitrajda ham kompensatsiya talab qilmoqda. Faqatgina ushbu ishlardan biri uchun potentsial to‘lov 4 milliard dollarga yetishi mumkin.
Savan muzlatish mavjud loyihalarga yoki faqat yangi loyihalarga ta'sir qilishiga aniqlik kiritmadi. Shell shuningdek, Bloombergning tafsilotlar bo‘yicha so‘rovlariga javob bermadi. Biroq, kompaniya bosh direktorining so‘zlariga ko‘ra, Shell kelajakda investitsiya salohiyatini ko‘radi, ammo hozircha qaror qabul qilishdan tiyiladi.
Yanvar oyi oxirida Qozog‘istondagi Qorachig‘anoq konini o‘zlashtirayotgan Shell va Eni kabi yirik neftь kompaniyalari respublika bilan xalqaro arbitraj nizosida yutqazgani e'lon qilindi. London sudi Ostonaning 6 milliard dollardan ortiq mablag‘ni talab qiladigan da'vosini qisman qoniqtirdi. Yakuniy miqdor hali aniqlanmagan, ammo u 2 milliard dollardan 4 milliard dollargacha bo‘lishi mumkin (bu huquqiy maslahatchilar tomonidan keltirilgan raqam)
Sud hukumat pozitsiyasini qo‘llab-quvvatlagan, unda Qorachig‘anoq operatorlari mahsulot taqsimoti shartnomasi (MTSh) bo‘yicha kelishilmagan va qoplanmasligi kerak bo‘lgan boshqa xarajatlarni noqonuniy ravishda davlat hisobidan qoplaganligi da'vo qilingan.
Qorachig‘anoq operatorlariga qarshi sud jarayonlari 2023 yili boshlangan. Dastlab da'vo 3,5 milliard dollarni tashkil etgan, ammo keyinchalik qisman xarajatlarning oshishi va korruptsiya ehtimoli haqidagi da'volar tufayli bu summa oshgan. 2024 yili xalqaro kompaniyalar ichki bozor uchun gazni qayta ishlash zavodini qurish orqali nizoni hal qilishni taklif qilishgan. Biroq, keyinchalik bu variant ham shov-shuvli nizolar mavzusiga aylangan. O‘tgan yil yozda Qozog‘iston hukumati Eni va Shell taklif qilgan shartlar asosida zavodni qurishdan bosh tortgani ma'lum bo‘ldi. Xususan, kompaniyalar loyiha xarajatlarining 100 foizidan tashqari qo‘shimcha 1 milliard dollar to‘lanishini talab qilishgan, bu talabni Ostona nomaqbul deb hisoblagan.
