khovar.tj sayti fotosurati
Hozirda Suriya va Iroqda taxminan 250-300 nafar Tojikiston fuqarosi, asosan ayollar va bolalar bor. Ushbu statistikani Markaziy Osiyo Respublikasidagi Inson huquqlari bo‘yicha komissari (Ombudsman) idorasining Bolalar huquqlarini davlat tomonidan himoya qilish departamenti rahbari Suhayli Qodiri Abduhafizzoda keltirdi, deb xabar beradi «Aziya-Plyus».
Mulozimning aniqlik kiritishicha, Yaqin Sharqda qolgan vatandoshlarning taqdiri noma'lumligicha qolmoqda, chunki Suriyada yangi hukumat hokimiyat tepasiga kelganidan so‘ng repatriatsiya ishchi guruhi tojiklarni o‘z vataniga qaytarish jarayonini to‘xtatib qo‘ygan.
Ombudsman ofisi vakili so‘nggi to‘rt bosqichda Suriya va Iroqdagi qurolli mojaro zonalaridan 382 kishi repatriatsiya qilinganini xabar qildi. Shunday qilib, 2019 yili 84 nafar bola, 2022 yili 144 nafar ayol va bola, 2023 yili 104 nafar ayol va bola va 2024 yili 47 nafar ayol va bola uyiga qaytgan.
Bundan tashqari, respublikaning taxminan 90 nafar fuqarosi mustaqil ravishda uyga qaytishga muvaffaq bo‘lgan, deb qo‘shimcha qiladi Abduhafizzoda.
Uning so‘zlariga ko‘ra, Suriya va Iroqdagi barcha vatandoshlarni qaytarish jarayoni 2024 yili yakunlanishi rejalashtirilgan edi. Biroq, Ombudsman idorasi xodimi ta'kidlashicha, bu rejalar asosan uyga qaytishga rozi bo‘lmagan migrantlarning aybi bilan amalga oshirilmagan. Ularning ko‘pchiligi Tojikistonda terrorchi guruhlar bilan aloqalari uchun sudga tortilishidan qo‘rqishadi.
«Qaytib kelgan ayollarning ba'zilarida ham shunga o‘xshash xavotirlar bor edi. Biroq, ular qaytib kelganidan keyin ularga hech qanday jinoiy ish qo‘zg‘atilmagani aytildi va ularning barchasi avf etildi», — deydi mulozim.
Rasmiy ma'lumotlarga ko‘ra, 2013 yili, Rossiya va boshqa ko‘plab mamlakatlarda taqiqlangan «Islom davlati» terrorchilik guruhi kuchayib borganidan beri, unga 2500 dan ortiq tojikistonliklar qo‘shilgan. Erkaklarning ba'zilari xotinlari va bolalarini o‘zlari bilan Yaqin Sharqqa olib ketishgan.
2017 yilga kelib, Markaziy Osiyo respublikasining razvedka ma'lumotlariga ko‘ra, IShIDga qo‘shilgan tojikistonlik erkaklarning aksariyati janglarda halok bo‘lgan yoki bedarak yo‘qolgan. Ularning 500 dan ortiq vatandoshlari — asosan ayollar va bolalar — Suriyadagi kurdlar nazoratidagi hududga tushib qolishgan va uzoq vaqt lagerlarda ushlab turilgan. Ko‘plab tojik ayollari va ularning qarindoshlari ommaviy axborot vositalarida bir necha bor aldanganliklari va xavfli safarning asl oqibatlaridan bexabar holda erlarining orqasidan Suriya va Iroqqa borganliklarini aytishgan.
