aki.kg sayti fotosurati
2025 yil oxiriga kelib, Xitoy Markaziy Osiyo mamlakatlari — Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston, Turkmaniston va O‘zbekistonning asosiy savdo hamkoriga aylandi. Xitoy va ushbu beshta respublika o‘rtasidagi savdo aylanmasi 106,3 milliard dollardan oshdi, bu 2024 yilga nisbatan 12 foizga ko‘p. Bunday yuqori ko‘rsatkichlar tarixda birinchi marta qayd etildi, deb xabar beradi «Dunyo» nashri «Sinьxua» axborot agentligiga tayanib.
Xitoylik tahlilchilarning fikriga ko‘ra, Xitoy va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy hamkorlikda katta yutuqlarga erishilgan. O‘zaro savdo aylanmasi birinchi marta 100 milliard dollardan oshgan.
Umuman olganda, mintaqa mamlakatlari va Xitoy o‘rtasidagi savdo ketma-ket besh yil davomida ijobiy dinamikani ko‘rsatmoqda. Shunday qilib, 2021 yilda bu ko‘rsatkich 49,5 milliard dollardan deyarli oshgan, ya'ni o‘shandan beri o‘zaro tovarlar va xizmatlar savdosi hajmi ikki baravardan ko‘proq miqdorga yetgan. Markaziy Osiyo mamlakatlarining Xitoy tashqi savdo aylanmasidagi ulushi ham 0,8% dan 1,5% gacha oshgan.
Statistikaga ko‘plab omillar, jumladan, transchegaraviy elektron tijoratning rivojlanishi, omborxona va logistika inshootlarini qurish va uzoq masofali to‘lovlardagi hamkorlik ijobiy ta'sir ko‘rsatmoqda.
«Xitoy-Markaziy Osiyo» to‘siqsiz savdo platformasi savdo hamkorligi, sanoat integratsiyasi va ishlab chiqarish hamda ta'lim o‘rtasidagi aloqalarni birlashtirgan holda muhim rol o‘ynaydi.
Bundan tashqari, «Sinьxua» ta'kidlashicha, Xitoy Markaziy Osiyo mamlakatlaridagi yetakchi investor hisoblanadi. Umumiy investitsiyalar hozirda 50 milliard dollardan oshgan. Bundan tashqari, strategik loyiha — Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘lini qurish va boshqa transport infratuzilmasi tashabbuslarini amalga oshirish jadallashmoqda.
ℹ️ Xitoy Bojxona Bosh boshqarmasi ma'lumotlariga ko‘ra, Qozog‘iston 2025 yilda Xitoyning Markaziy Osiyodagi eng faol savdo hamkori bo‘lib, savdo aylanmasi 48,6 milliard dollardan oshgan. Qirg‘iziston bilan o‘zaro savdo taxminan 27,2 milliard dollarni tashkil etgan. Undan keyin o‘rinlarda O‘zbekiston va Turkmaniston mos ravishda 16,2 milliard va 10 milliard dollarlik ko‘rsatkichlar bilan joylashgan. Tojikiston nisbatan kamtarona ko‘rsatgich — 4,3 milliard dollar bilan «etakchi beshlik»ni yakunlaydi.
Shuni ta'kidlash lozim, xitoylik tahlilchilarning hisobotlarida keltirilgan raqamlar har doim ham Markaziy Osiyolik hamkasblari ma'lumotlariga mos kelavermaydi. Masalan, O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi respublikaning Xitoy bilan o‘zaro savdosi o‘tgan yili 17,2 milliard dollarga yetganini ma'lum qilgan, ya'ni farq taxminan 1 milliard dollarni tashkil etadi.
