Xitoyda Xalq ozodlik armiyasining yuqori qo‘mondonligida keng ko‘lamli tozalashlar davom etmoqda, The New York Times gazetasi buni mamlakatning yaqin tarixida misli ko‘rilmagan hodisa, deya atadi.
2023 yil boshidan beri 30 ta yuqori martabali general va admiraldan atigi yettitasi o‘z lavozimlarini saqlab qolgan, qolganlari ishdan bo‘shatilgan yoki jamoatchilik nazaridan «yo‘qolib qolgan», deb xabar beradi The New York Times gazetasi, Xitoy davlat ommaviy axborot vositalari xabarlari va rasmiy bayonotlariga asoslanib. Eng so‘nggi voqea — Si Szinpinning Markaziy harbiy komissiyadagi birinchi vitse-prezidenti Chjan Yusya va Qo‘shma shtab komissiyasi boshlig‘i general Lyu Chjenliga qarshi ish ochilgan, ularning ikkalasi ham rasman «intizom va qonunni jiddiy buzish»da gumon qilinmoqda.
Odatda yetti a'zodan iborat bo‘lgan Markaziy harbiy komissiya endi amalda ikkitaga qisqartirilgan: Si Szinpinning o‘zi va general Chjan Shenmin qolgan. Qolganlari korruptsiyaga qarshi kampaniya doirasida ishdan bo‘shatilgan. Faoliyatining katta qismini harbiy korruptsiyaga qarshi kurash organlarida o‘tkazgan Chjan Shenmin 2025 yilda komissiya raisi o‘rinbosari lavozimiga ko‘tarilgan va endi armiyada siyosiy intizom va sadiqlikni saqlash uchun mas'uldir.
Ishdan bo‘shatishlar qurolli kuchlarning deyarli barcha bo‘linmalariga, jumladan, raketa kuchlari va dengiz flotiga ta'sir ko‘rsatgan. Chjan Yusya va Lyu Chjenlining iste'foga chiqishi harbiy komissiyani armiyani jangovar tayyorgarlikka tayyorlash uchun mas'ul bo‘lgan asosiy qo‘mondonlarsiz qoldirgan va endi quyi lavozimli zobitlar yirik operatsiyalarni rejalashtirish bilan shug‘ullanmoqda. Nashrning ta'kidlashicha, bu Si Szinpinning Xitoy qurolli kuchlarining jangovar tayyorgarligiga bo‘lgan ishonchini yo‘qotishi va harbiy rahbariyatda bo‘shliq yaratishi mumkin.
The New York Times nashridan kollaj
Shu bilan birga, The Wall Street Journal nashri ommaviy iste'folar Si Szinpinga armiya ustidan to‘liq nazoratni mustahkamlashga va Tayvanga bostirib kirishga tayyorgarlikni tezlashtirishga imkon berishini ta'kidlaydi. Bir versiyaga ko‘ra, Si va Chjan Yusya bunday operatsiya uchun muddat borasida kelishmovchiliklarga duch kelishgan: Xitoy prezidenti 2027 yilga kelib jangovar tayyorgarlikka erishishni talab qilgan, general esa 2035 yil haqida gapirgan.
The New York Times bilan suhbatlashgan amaldagi va sobiq amerikalik amaldorlar tozalashlarning aniq sabablari noma'lumligicha qolayotganini tan olishadi — Si o‘ta shubha, potentsial siyosiy qiyinchilikdan qo‘rqish yoki armiyadagi korruptsiyaga chinakam qarshi kurashish istagi bilan harakat qilayotgani noma'lum. Biroq, AQSh razvedka tahlilchilari Xitoy rahbari so‘nggi yillarda o‘ta paranoya alomatlarini namoyish etayotganiga ishonishadi.
The Wall Street Journal yuqori lavozimli Xitoy Xalq ozodlik armiyasi zobitlarining maxfiy brifingiga tayanib xabar berishicha, manbalarga ko‘ra, Chjan Yusya Xitoyning yadroviy dasturi haqidagi asosiy texnik ma'lumotlarni Qo‘shma Shtatlarga oshkor qilishda, shuningdek, ta'minot bilan bog‘liq kadrlar qarorlarida pora olganlikda ayblanmoqda. U shuningdek, «siyosiy guruhlarni shakllantirishda» tarmoqlarini yaratishda gumon qilinmoqda. Buni o‘z navbatida Pekin partiya birligiga tahdid deb biladi.
