avesta.tj sayti fotosurati
Tojikiston hukumati 2026-2030 yillarga mo‘ljallangan mamlakat elektr energetikasi sohasini rivojlantirish dasturini ishlab chiqdi, uni amalga oshirish uchun 60,4 milliard somoni (taxminan 6,5 milliard dollar) kerak bo‘ladi. Asia-Plus ma’lumotlariga ko‘ra, Bunda asosan sheriklar va xususiy investorlarning mablag‘lari ishlatilishi ko‘zda tutilgan. Bu haqda «Aziya-Plyus» nashri xabar berdi.
Ushbu keng ko‘lamli davlat dasturini moliyalashtirishning asosiy manbalari mamlakat hukumati tomonidan rivojlanish bo‘yicha hamkorlardan olingan mablag‘lar, shuningdek, xususiy investitsiyalar bo‘ladi. Ushbu mablag‘lar mos ravishda 36,6 milliard somoni (deyarli 4 milliard dollar) va 23,8 milliard somoni (2,5 milliard dollar) ni tashkil qilishi kutilmoqda. Bundan tashqari, milliy budjetdan mablag‘lar energetika sohasini rivojlantirishga ajratiladi, ammo bu holda uning asosiy qismi Rog‘un GESi qurilishiga sarflanadi.
Darvoqe, davlat bu yil ushbu loyihani amalga oshirish uchun 9 milliard somoni (980 million dollar) ajratgan, bu davlat haznasi umumiy xarajatlarining qariyb 20 foizini tashkil etadi. 2026 yilgi budjetda yoqilg‘i-energetika sektoriga 15 milliard somoni (1,6 milliard dollardan ortiq) ajratilgan bo‘lib, bu umumiy xarajatlarning 22,4% ni tashkil etadi.
Energetikani rivojlantirish dasturida ta’kidlanishicha, asosiy loyiha Rog‘un GESini to‘liq ishga tushirishdir. Kelgusi yillarda stansiyaning qolgan to‘rtta agregatini ishga tushirish va ikkita doimiy turbinani almashtirish rejalashtirilgan. Shu bilan birga, rasmiylar Sho‘rob va Charsem GESlarini qurish va boshqa shunga o‘xshash inshootlarni modernizatsiya qilish niyatida.
Yashil energiya loyihalari ustuvor vazifa bo‘lib qoladi. Bunga Tojikistonning So‘g‘d va Xatlon viloyatlarida 1,5 GVt quvvatga ega quyosh elektr stansiyalarini qurish, shuningdek, shamol turbinalari salohiyatini tadqiq qilish kiradi.
Respublika resurslarni faol ravishda eksport qilishni rejalashtirmoqda, bu esa elektr uzatish infratuzilmasini kengaytirishni talab qiladi. Xususan, rejalarga Rog‘un-Sayxun yo‘nalishidagi kabi yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarini qurish va mavjud podstansiyalarni rekonstruksiya qilish kiradi.
Mahalliy elektr ta’minotining ishonchliligini oshirish uchun hukumat taqsimot tarmoqlarini modernizatsiya qiladi, uskunalarni almashtiradi va aqlli hisoblagichlarni o‘rnatadi.
Natijada, ekspertlarning prognozlariga ko‘ra, faqat yangi gidroelektrostansiyalardan 2680 megavatt qo‘shimcha energiya hamda quyosh energiyasi loyihalaridan yana 1500 MVt energiya ishlab chiqariladi. Bundan tashqari, elektr uzatish tarmoqlarida elektr energiyasi yo‘qotishlari 3 foizga, taqsimot tarmoqlarida esa 9 foizga kamayishi kutilmoqda. Resurslar eksporti 5 milliard kilovatt-soatga yetadi.
